François Hemony



François Hemony
Geboren
Geboorteplaats
Overleden
Overlijdensplaats
Werkzaam van:
Werkzaam tot:

De gebroeders François Hemony en Pieter Hemony zijn de belangrijkste beiaardgieters die Nederland en België gekend hebben.

Leven

Biografie

François werd omstreeks 1609 te Levécourt in Lotharingen geboren, zijn broer Pieter eveneens aldaar in 1619. De oudere generatie van de familie Hemony behoorde tot de grote groep Lotharingse klokkengieters die door geheel Europa trokken om klokken te gieten. De vader van François en Pieter en diens broer, Blaise en Peter dan wel in omgekeerde volgorde, treffen wij vooral in Duitsland aan. Aldaar giet François in 1636 ook zijn eerste klok tezamen met Josephus Michelin die later waarschijnlijk zijn zwager werd. François was namelijk getrouwd met Maria Michelin.

In 1641 goten de gebroeders voor Goor hun eerste klokken in Nederland.

De betekenis van de klokkengieters François en Pieter Hemony is voor de klokkengietkunst en met name voor de beiaardkunst niet te onderschatten. Zij wisten het klokkenspel uit zijn primitieve staat van de zestiende eeuw glansrijk te bevrijden en te transformeren tot een volwaardig muziekinstrument, tot op de dag van vandaag.

Samenwerkingsverbanden

Pieter Hemony

Josephus Michelin

Leerlingen

Melchior de Haze

Claude Fremy

Mammes Fremy II

Claes Noorden

Werk

Zutphen 1641-1657

Hun eigenlijke carrière begon in 1642 toen François en Pieter Hemony van de stad Zutphen de opdracht tot het vervaardigen van een beiaard kregen. In datzelfde jaar zullen zij zich ook in deze stad gevestigd hebben. De Hemony’s waren echter niet bekend met het gieten van beiaarden. Maar dankzij de steun van de stadsbeiaardier van Utrecht, jonkheer Jacob van Eijck die samen met hen intensief onderzoek deed, was hun eerste beiaard een groot succes. In Zutphen volgden nog dertien beiaarden meer.

Voormalige klokgieterij van de Hemony's aan het Molenpad in Amsterdam, na 1685 verbouwd tot pak- en koetshuis.

Amsterdam 1657-1667

In 1655 werd François Hemony door de stad Amsterdam gevraagd om zich aldaar onder gunstige voorwaarden als klokken- en geschutgieter te vestigen. In 1657 verhuisde het gezin naar die stad, terwijl Pieter naar de Zuidelijke Nederlanden trok en met name naar Gent. Te Amsterdam goot François twintig beiaarden waaronder ook meerdere voor het buitenland. In die tijd horen wij ook over de eerste leerlingen, zoals Claude en Mammes Fremy, zonen van een neef der Hemony’s. Maar zij bleken niet in staat de roem der Hemony’s te continueren. Heel wat meer succesvol was Claes Noorden. De zoon van François Hemony, eveneens François geheten, heeft zich nooit met het gieten van klokken bezig gehouden.

Tijdens de Amsterdamse periode werden ook beelden gegoten, onder andere die van de beeldhouwer Artus Quellinus. Voorts werd er geschut gegoten. In 1664 voegde Pieter zich werd bij zijn broer, mogelijk door ziekte van François en de vele orders. Samen goten zij nog drie beiaarden. François stierf in 1667, na een rijk en ook beroemd leven. François stond dan ook in hoog aanzien. Zijn broer Pieter werd zijn opvolger.

Klokken in Nederland

Bestaande klokken


KlokkenWiki ID Jaar Locatie Naam Diameter [cm.] Gewicht [kg.] OorlogRegistratienummer

Klok 1777
Klok 249 1641 150 1920,0 8-C-29P
Klok 250 1641 130 1340,0 8-A-33
Klok 11689 1644 50 68,0 7-C-53P
Klok 3016 1644 110 910,0 3-C-260P
Klok 3034 1644 41 48,0 3-C-257P
Klok 12401 1644 7-O-0
Klok 3036 1644 86 330,0 3-C-259P
Klok 2127 1644 108 710,0 3-M-21
Klok 189 1644 101 645,0 8-B-19P
Klok 2275 1644 57 121,0
Klok 2281 1644 45
Klok 8954 1644 147 2350,0
Klok 1704 1645 130 1360,0 3-M-1
Klok 53 1645 125 1230,0 8-A-6
Klok 11618 1645 39 35,0 7-M-6/II
Klok 12044 1646 107 710,0 7-C-118P
Klok 359 1647 97 570,0 8-C-114P
Klok 2702 1647 93 530,0 3-A-187P
Klok 11840 1647
Klok 11465 1647 73 235,0 11-A-220P
Klok 11839 1648 91 500,0 7-A-43P
Klok 12685 1648
Klok 756 1649 47 65,0 1-C-20
Klok 2944 1649 70 220,0 3-A-210P
Klok 12126 1649 188 4460,0 7-M-62/I
Klok 12127 1649 150 2100,0 7-M-62/II
Klok 8939 1649
Klok 12307 1650 134 1540,0 7-M-64
Klok 12039 1650 166 3000,0 7-M-61
Klok 12118 1650 108 791,0 7-A-193
Klok 11665 1650 100 1100,0 7-C-42P
Klok 11666 1650 92 587,0 7-C-44P
Klok 12388 1651 89 422,0 7-C-86P
Klok 3614 1651
Klok 3504 1651 19 speelklokken 105
Klok 1776 1652
Klok 4149 1652 72 235,0 5-C-62P
Klok 12277 1653 90 500,0 7-A-106P
Klok 12179 1653 138 1825,0 7-C-141P
Klok 143 1653 173 3200,0
Klok 1977 1654 130 1352,0 3-M-41
Klok 1979 1654 104 670,0 3-M-43
Klok 3778 1654
Klok 3779 1654
Klok 11850 1655 71 255,0 7-C-88P
Klok 1978 1655 116 940,0 3-M-42
Klok 1982 1655 64 185,0 3-M-44
Klok 1983 1655 98 589,0 7-B-126P
Klok 1984 1655 73 240,0 3-C-20P
Klok 3547 1656 150 2100,0 7-C-14
Klok 3537 1658 130 1360,0 7-M-57/I
Klok 12402 1658 82 350,0 7-M-65
Klok 3530 1658 Uurklok 175 3700,0 7-C-15
Klok 3533 1658 Laudate 130 1360,0 7-C-19
Klok 3536 1658 120 1070,0 7-M-57/II
Klok 3540 1658 30 Speelklokken
Klok 12313 1659 82 326,0 7-C-180P
Klok 3545 1659 130 1375,0 7-M-56/I
Klok 10733 1659 105 722,0 11-C-4P
Klok 3546 1659 109 800,0 7-M-56/II
Klok 10799 1659 147 2000,0 11-M-69
Klok 11051 1659 74 242,0 11-A-75P
Klok 12538 1659 78 293,0 9-A-17P
Klok 12605 1659 57 115,0 9-A-127P
Klok 3529 1659 175 3700,0 7-C-18
Klok 2129 1659 88 440,0 3-M-23
Klok 2130 1659 70 225,0 3-M-24
Klok 3505 1659 Speelklok
Klok 10791 1660
Klok 3771 1660
Klok 3772 1660
Klok 3780 1660
Klok 11828 1661 50 76,0 7-C-78P
Klok 10943 1661 87 416,0 11-C-55P
Klok 3281 1661 71 216,0 4-A-19P
Klok 10265 1661 65 155,0 9-C-65P
Klok 3243 1661
Klok 288 1662 50 80,0 8-C-37
Klok 2316 1662 71 230,0 3-C-135P
Klok 11841 1662
Klok 10806 1662 104 620,0 11-M-70
Klok 12416 1662 82 344,0 7-C-197P
Klok 11076 1662
Klok 11100 1662
Klok 287 1662 56 114,0 8-C-35P
Klok 11872 1663
Klok 11883 1663 91 485,0 7-M-60/I
Klok 11072 1663 99 585,0 11-M-33
Klok 11884 1663 88 440,0 7-M-60/II
Klok 8956 1663 118 1150,0
Klok 10366 1664 73 265,0 10-C-25
Klok 10427 1664
Klok 12335 1664 105 703,0 7-B-62P
Klok 11868 1664 105 716,0 7-C-38P
Klok 3508 1664
Klok 11557 1665 83 360,0 11-C-238

Verloren klokken of met onbekende status


KlokkenWiki ID Jaar Locatie Naam Diameter [cm.] Gewicht [kg.] OorlogRegistratienummer

Klok 3017 1644 60 140,0 3-C-256P


Klokken buiten Nederland

Luidklokken

  • Drie klokken uit 1639 in Osnabrück (D), R.K. Dom H. Petrus. Klok Maria in 1918 gevorderd[1], klok Crispinus en Crispianus in 1918 gevorderd[2], klok Petrus midden 18e eeuw gescheurd en omgegoten[3]
  • Drie klokken uit 1641 en 1642 in Düsseldorf (D), R.K. H. Andreas. Klokken Franciscus Xaver[4], Ignatius Loyola[5] en Andreas[6] in 1942 door bombardering vernielt.
  • Klok Lambertus uit 1643 samen met Pieter Hemony in Düsseldorf (D), R.K. St. Lambertus, in 1812 gescheurd en verkocht[7].
  • Klok Catharina uit 1643 in Düsseldorf (D), R.K. H. Andreas[8]
  • Sturmglocke uit 1644 samen met Pieter Hemony in Düsseldorf (D), R.K. St. Lambertus, 1893 omgegoten[9]

Carillons

  • Antwerpen (B), O.L.V.-Toren:
    • 1) stadsbeiaard: 37 klokken, samen met Pieter Hemony, 1655 en 1658.
    • 2) kapittelbeiaard: 37 klokken, samen met Pieter Hemony, 1654-1655, sinds 1957 in Hoogstraten, St. Katharina
  • Antwerpen (B), St. Michielsabdij: 32 klokken, samen met Pieter Hemony, 1655. In 1797 uit de toren gehaald en op vier klokken na vernield. De drie nog bestaande klokken hangen in Vlijmen, in de St. Martinuskerk te Zwijndrecht-Burcht (B) en in de vieringstoren van St. Andrieskerk in Antwerpen (B)[10].De vierde klok is in 1955 uit de St. Pauluskerk te Antwerpen (B) gehaald, verkocht en omgesmolten[11].
  • Averbode (B), Abdijtoren: 23 klokken, 1659-1662. In 1797 uit de toren gehaald.
  • Mainz (D), St. Maria ad Gradus (Liebfrauenstift): 21 klokken, 1660. In 1793 verbrand.
  • Hamburg (D), St. Nikolai: beiaard van 8300 ponden, 1661. Dit instrument hing tot 1663 in de Katharinakerk te Hamburg en is in 1843 verbrand.
  • Brussel (B), Belfort: 36 klokken, 1662/63. In 1695 verbrand.
  • Stockholm (S), St. Gertrudkerk: 35 klokken, samen met Pieter Hemony, 1663-1644. In 1878 verbrand.
Beeld Vrede, gegoten door François Hemony in 1664, op het voormalige stadhuis van Amsterdam nu Koninklijk Paleis op de Dam

Overige werken

Zes beelden op het dak van het stadhuis van Amsterdam (sinds 1808: Paleis op de Dam) uit 1664 naar ontwerp van Artus Quellinus

Baliehek van de wisselbank in het stadhuis van Amsterdam uit 1656, nu in het Rijksmuseum[12]

Vijzels uit 1646, 1647, 1651, 1661[13]

Varia

In Zutphen, Arnhem en Middelstum zijn straten naar de Hemony's vernoemd.

Joost van den Vondel schreef in 1661 een lofdicht op de Hemony's: OP HET KLOKMUSYK T'AMSTERDAM

Literatuur

  • André Lehr, De klokkengieters François en Pieter Hemony. Asten, 1959
  • Heleen van der Weel, François en Pieter Hemony. Stadsklokken- en geschutgieters in de Gouden Eeuw. Hilversum 2018

Referenties

  1. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di026g003k0029209
  2. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di026g003k0029307
  3. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di026g003k0029405
  4. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di089d008k0017904
  5. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di089d008k0018007
  6. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di089d008k0018203
  7. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di089d008k0018605
  8. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di089d008k0018703
  9. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di089d008k0019101
  10. ↑ Jozef van Osta, Het verhaal van een klok en haar abdij. Heverlee 2025 p. 69, 74-81
  11. ↑ Jozef van Osta, Het verhaal van een klok en haar abdij. Heverlee 2025, p. 79-87
  12. ↑ http://hdl.handle.net/10934/RM0001.COLLECT.14703
  13. ↑ https://boerhaave.adlibhosting.com/Details/collect/18295
Overgenomen van "https://klokkenwiki.nl/index.php?title=François_Hemony&oldid=82481"