Willem Witlockx

Willem Witlockx
Geboren
Geboorteplaats
Overleden
Overlijdensplaats
Werkzaam van:
Werkzaam tot:

Willem Witlockx (Moergestel, 1669 - Antwerpen, 1733) gieter van de beiaard van Mafra in 1730.

Leven

De Antwerpse gieter Willem Witlockx, geboren in Moergestel bij ‘s-Hertogenbosch, is daar op 1 mei 1669 gedoopt. Het blijft onduidelijk of dat ook zijn geboortejaar is. In 1679 woont hij te Antwerpen. Hij is daar actief als bouwer van verschillende muziekinstrumenten en draaier van rariteiten, vervaardigd van hoorn en ivoor. Zijn eerste contact met het gieten van klokken dateert - voor zover bekend - uit 1705. Hij helpt dan klokkengieter Alexius Jullien bij het stemmen van diens beiaard voor Lier. Mogelijk heeft Witlockx bij Jullien het vak van klokkengieter geleerd. Misschien heeft hij het vak ook bijn Paschier Melliaert (+ ca. 1708) geleerd. In 1709 begon hij namelijk in de oude gieterij van Melliaert te werken. Maar pas in 1711 zou hij zijn eerste beiaard kunnen maken en met name voor Ostende. Drie jaar later raakt hij verwikkeld in een ernstige concurrentiestrijd met de Nederlandse gieters Noorden en De Grave met als inzet: de opdracht voor het gieten van een nieuwe beiaard voor Brussel. Witlockx denkt dat hij de voorkeur dient te krijgen. Niet alleen is hij inwoner van het land, maar bovendien heeft hij een stemming uitgevonden, waarmee tijdens het klokkenspel veel ruimer gemoduleerd kan worden dan met de gebruikelijke middentoonstemming. De strijd blijft onbeslist omdat Brussel geen bestelling plaatst. In 1718 giet Witlockx voor Brugge de zogenoemde Heilig Bloedklok, een klok die tijdens de Heilig Bloedprocessie wordt geluid. Zowel over het gewicht als de kwaliteit van de klok ontstaat een meningsverschil met de opdrachtgever dat zelfs voor de rechter wordt uitgevochten. Brugge verliest en moet de klok houden die overigens in 1741 bij de brand van de Halletoren verloren is gegaan. Witlockx heeft na Oostende verschillende beiaarden gemaakt, zoals in 1723 bijvoorbeeld voor Breda. In datzelfde jaar is hij benoemd als directeur van de Koninklijke Kanonnengieterij te Mechelen. De Antwerpse klokkengieterij komt bij Witlockx toch steeds op de eerste plaats. Een hoogtepunt in zijn werkzame leven is ongetwijfeld de zeer zware beiaard die hij in 1730 giet voor het Koninklijk Paleis te Mafra in Portugal. Hij overlijdt in 1733 zonder opvolger. Klokkengieter Joris Dumery vestigt zich enkele jaren later in Antwerpen. Maar deze heeft zijn opleiding vrijwel zeker bij Alexius Jullien te Lier genoten en niet bij Witlockx.

Samenwerkingsverbanden

Alexius Jullien

Werk

Klokken in Nederland

Bestaande klokken

KlokkenWiki ID	Jaar	Locatie	Naam	Diameter [cm.]	Gewicht [kg.]	OorlogRegistratienummer
Klok 8514	1723			42	51,0	6-A-568P
Klok 10070	1723			53	105,0	6-A-301P
Klok 8244	1724			23
Klok 8294	1724			32	32,0	6-C-62P
Klok 8286	1724			32

Verloren klokken of met onbekende status

KlokkenWiki ID	Jaar	Locatie	Naam	Diameter [cm.]	Gewicht [kg.]	OorlogRegistratienummer
Klok 9626	1715			94	635,0	6-C-337P
Klok 4672	1722			85	373,0	5-A-374

Werkstukken buiten Nederland

Heilig Bloedklok uit 1718 in Brugge (B) (+1741)

Beiaard van 49 klokken uit 1730 in Mafra (P) - Edifício Real de Mafra

Overige werken

Kanonnengieterij in Mechelen

Literatuur

• André Lehr, Van paardebel tot speelklok. De geschiedenis van de klokgietkunst in de Lage Landen, Zaltbommel, 1971, 2de druk 1981, p.224-231.
• Godelieve Spiessens, Antwerpse documenten over klokkengieter Guillielmus Witlockx (Moergestel 1660 - Antwerpen 1733), uit: Musica Antiqua 9, 2, 1992, pp.71-79.
• Frans Goris, Van weesjongen Willem tot de vermaarde Guilielmus Witlockx…, uit: VBV-magazine 2017