Jan Albert de Grave
| ||
|---|---|---|
| Geboren | ||
| Geboorteplaats | ||
| Overleden | ca. 1729 | |
| Overlijdensplaats | ||
| Werkzaam van: | ||
| Werkzaam tot: | ||
Jan Albert de Grave (Celle, ca. 1670 - Amsterdam, 1729), klokkengieter in Amsterdam.
Leven
Biografie
Jan Albert de Grave was afkomstig van Celle[1], 35 km noordoostelijk van Hannover. De Grave trad voor het voetlicht toen hij op 10 juli 1699 trouwde met Catharina ten Wege[2], de weduwe van de Amsterdamse stadsklokken- en geschutgieter Claude Fremy. Hij noemde zich toen kanongieter en zou zijn beroep in de Palmstraat te Amsterdam hebben uitgeoefend. Nochtans werd hij pas op 17 februari 1700 burger van Amsterdam. Op dat moment dreef de weduwe Ten Wege de Amsterdamse gieterij samen met meesterknecht Claes Noorden, een leerling der Hemony’s. Catharina ten Wege stierf in 1704. Hij hertrouwde in 1710 met Elisabeth de Jongh, die al in 1711 overleed.
Samen met Claes Noorden met wie hij een compagnonschap aanging, leverde hij beiaarden voor de Abdij te Park bij Leuven (1709), een spel dat later naar Leuven verhuisde, en een voor Middelburg (1714-15). Het lijkt voor de hand te liggen dat in de totstandkoming van beide spellen Noorden als leerling der Hemony’s de belangrijkste rol heeft gespeeld. Nochtans, na diens dood in 1716 zou De Grave nog twee beiaarden maken, namelijk in 1717 voor de Parochialkirche in Berlijn en in 1721 voor de Garnisonkirche te Potsdam, beide in de Tweede Wereldoorlog verwoest. Of deze dezelfde kwaliteit hadden als die voor Park en Middelburg weten wij niet. De Grave overleed in 1729. Zijn weduwe Margareta Dralle (3e vrouw van Jan Albert de Grave[3]) - in 1732 hertrouwd met de klokkengieter Pieter Gudeborn - kon het bedrijf tot 1735 voortzetten samen met Nicolaas Muller, die misschien zijn meesterknecht geweest was.
Daarmee was de laatste klokkengieter in Nederland gestorven die de kunst van het beiaarden maken verstond. Het zou twee eeuwen duren voordat wederom een Nederlandse klokkengieter daartoe in staat was. De klokkengieterij werd in 1735 door het stadsbestuur verhuurd aan Cyprianus Crans uit Enkhuizen.
Samenwerkingsverbanden
Werk
Klokken in Nederland
Bestaande klokken
| KlokkenWiki ID | Jaar | Locatie | Naam | Diameter [cm.] | Gewicht [kg.] | OorlogRegistratienummer
|
|---|---|---|---|---|---|---|
| Klok 1777 | ||||||
| Klok 249 | 1641 | 150.0 | 1920.0 | 8-C-29P | ||
| Klok 250 | 1641 | 130.0 | 1340.0 | 8-A-33 | ||
| Klok 189 | 1644 | 101.0 | 645.0 | 8-B-19P | ||
| Klok 143 | 1653 | 173.0 | 3200.0 | |||
| Klok 1977 | 1654 | 130.0 | 1352.0 | 3-M-41 | ||
| Klok 1979 | 1654 | 104.0 | 670.0 | 3-M-43 | ||
| Klok 1978 | 1655 | 116.0 | 940.0 | 3-M-42 | ||
| Klok 3211 | 1686 | 60.0 | 128.0 | 4-C-90P | ||
| Klok 3548 | 1699 | 3 Speelklokken | ||||
| Klok 11923 | 1700 | |||||
| Klok 12420 | 1700 | 101.0 | 724.0 | 7-C-200P | ||
| Klok 3549 | 1700 | |||||
| Klok 3550 | 1700 | |||||
| Klok 11648 | 1705 | 78.0 | 276.0 | 7-B-38P | ||
| Klok 3254 | 1710 | 20.0 | ||||
| Klok 11178 | 1710 | 72.0 | 233.0 | 11-C-134P | ||
| Klok 11392 | 1710 | 112.0 | 875.0 | 11-M-57/II | ||
| Klok 11562 | 1711 | |||||
| Klok 3292 | 1712 | 55.0 | 116.0 | 4-C-55P | ||
| Klok 11459 | 1716 | 54.0 | 80.0 | 11-C-2 | ||
| Klok 11049 | 1716 | 49.0 | ||||
| Klok 1969 | 1717 | 39.0 | ||||
| Klok 3158 | 1717 | 27.0 | ||||
| Klok 12818 | 1717 | 86.0 | 410.0 | 9-A-95P | ||
| Klok 2448 | 1717 | 50.0 | ||||
| Klok 2114 | 1718 | 52.0 | ||||
| Klok 2116 | 1718 | 52.0 | ||||
| Klok 10810 | 1719 | 150.0 | 2100.0 | 11-A-10P | ||
| Klok 12234 | 1719 | 62.0 | 137.0 | 7-B-197P | ||
| Klok 10523 | 1720 | 64.0 | 183.0 | 10-C-74P | ||
| Klok 11460 | 1721 | 67.0 | 200.0 | 11-B-110P | ||
| Klok 11472 | 1721 | 43.0 | 53.0 | 11-C-219P | ||
| Klok 12506 | 1722 | 40.0 | 40.0 | 9-A-177 | ||
| Klok 1551 | 1722 | 59.0 | 143.0 | 2-B-2P | ||
| Klok 8091 | 1723 | 43.0 | 60.0 | 6-C-30P | ||
| Klok 10880 | 1723 | 100.0 | 630.0 | 11-C-42P | ||
| Klok 12465 | 1723 | 73.0 | 267.0 | 9-B-10P | ||
| Klok 10827 | 1725 | |||||
| Klok 12529 | 1725 | 28.0 | 16.0 | 9-A-164 | ||
| Klok 1518 | 1725 | 83.0 | 375.0 | 2-C-165P | ||
| Klok 2640 | 1725 | 28.0 | ||||
| Klok 9254 | 1725 | 62.0 | ||||
| Klok 10828 | 1725 | |||||
| Klok 8143 | 1726 | 25.0 | ||||
| Klok 3348 | 1727 | 24.0 | ||||
| Klok 6309 | 1727 | 137.0 | 1810.0 | 2-A-66P | ||
| Klok 838 | 1727 | 74.0 | 275.0 | 1-A-18P | ||
| Klok 1584 | 1728 | 107.0 | 800.0 | 2-B-34P | ||
| Klok 10695 | 1728 | 65.0 | 160.0 | 10-B-43 | ||
| Klok 3893 | 1729 | 42.0 | 54.0 | 11-A-312P | ||
| Klok 12784 | 1729 | 41.0 | 53.0 | 9-A-147 | ||
| Klok 12822 | 1729 | 49.0 | 72.0 | 9-A-149P | ||
| Klok 11466 | 1729 | 54.0 | ||||
| Klok 11545 | 1729 | 51.0 | ||||
| Klok 11921 | 1730 | 44.0 | 57.0 | 7-A-203P | ||
| Klok 11920 | 1731 | 63.0 | 160.0 | 7-A-202P | ||
| Klok 652 | 1731 | 90.0 | ||||
| Klok 681 | 1732 | 114.0 | 1015.0 | 1-C-1P | ||
| Klok 2366 | 1732 | 46.0 | ||||
| Klok 3919 | 1811 | 35.0 | 25.0 | 5-C-300P |
Verloren klokken of met onbekende status
| KlokkenWiki ID | Jaar | Locatie | Naam | Diameter [cm.] | Gewicht [kg.] | OorlogRegistratienummer
|
|---|---|---|---|---|---|---|
| Klok 2031 | ||||||
| Klok 10504 | ||||||
| Klok 4112 | 1571 | 97.0 | 527.0 | 5-A-54P | ||
| Klok 253 | 1641 | 115.0 | 950.0 | 8-A-34 | ||
| Klok 4307 | 1646 | 83.0 | 399.0 | 5-A-33P | ||
| Klok 12047 | 1705 | 63.0 | 160.0 | 7-C-117P | ||
| Klok 12104 | 1708 | 75.0 | 262.0 | 7-C-127P | ||
| Klok 3660 | 1710 | |||||
| Klok 12362 | 1711 | |||||
| Klok 15033 | 1711 | 75.0 | 285.0 | 11-A-181P | ||
| Klok 11079 | 1712 | 89.0 | 423.0 | 11-B-96P | ||
| Klok 1988 | 1715 | 289.0 | ||||
| Klok 1497 | 1716 | 99.0 | 602.0 | 2-A-95P | ||
| Klok 231 | 1717 | 35.0 | 30.0 | 8-C-95 | ||
| Klok 1488 | 1717 | 93.0 | 520.0 | 2-A-156P | ||
| Klok 1489 | 1717 | 92.0 | 567.0 | 2-A-160P | ||
| Klok 767 | 1718 | 61.0 | 140.0 | 1-A-10 | ||
| Klok 1092 | 1718 | 91.0 | 460.0 | 2-C-191P | ||
| Klok 11254 | 1719 | 90.0 | 434.0 | 11-C-151P | ||
| Klok 11575 | 1719 | 111.0 | 859.0 | 11-C-246P | ||
| Klok 761 | 1719 | |||||
| Klok 2169 | 1720 | 73.0 | 274.0 | 3-C-98P | ||
| Klok 2741 | 1721 | 60.0 | 150.0 | 3-A-240P | ||
| Klok 11135 | 1723 | 112.0 | 876.0 | 11-C-125P | ||
| Klok 12463 | 1723 | |||||
| Klok 1139 | 1724 | |||||
| Klok 2511 | 1724 | 88.0 | 460.0 | 3-C-230P | ||
| Klok 11036 | 1724 | 90.0 | 806.0 | 11-C-101P | ||
| Klok 11164 | 1724 | 67.0 | 202.0 | 11-C-129P | ||
| Klok 12457 | 1725 | |||||
| Klok 2028 | 1725 | 80.0 | 300.0 | 3-A-55P | ||
| Klok 2891 | 1725 | 101.0 | 668.0 | 3-C-231P | ||
| Klok 10361 | 1725 | 26.0 | 15.0 | 10-A-63 | ||
| Klok 11564 | 1725 | 67.0 | 197.0 | 11-C-39P | ||
| Klok 12657 | 1726 | 110.0 | 845.0 | 9-C-36P | ||
| Klok 839 | 1727 | 96.0 | 541.0 | 1-A-17P | ||
| Klok 899 | 1727 | 68.0 | 205.0 | 2-C-62P | ||
| Klok 1160 | 1727 | 78.0 | 315.0 | 2-C-71P | ||
| Klok 2069 | 1727 | 55.0 | 120.0 | 3-A-128P | ||
| Klok 898 | 1728 | 75.0 | 270.0 | 2-A-31P | ||
| Klok 11853 | 1728 | 39.0 | 44.0 | 7-A-245 | ||
| Klok 2716 | 1729 | 105.0 | 800.0 | 3-C-58P | ||
| Klok 2920 | 1730 | 108.0 | 930.0 | 3-C-237P | ||
| Klok 9590 | 1730 | 105.0 | 740.0 | 6-A-267P | ||
| Klok 10895 | 1730 | |||||
| Klok 766 | 1731 | 109.0 | 704.0 | 1-A-9P | ||
| Klok 8129 | 1731 | 98.0 | 550.0 | 6-C-35P | ||
| Klok 8499 | 1731 | 118.0 | 870.0 | 6-C-113P | ||
| Klok 2101 | 1732 | 69.0 | 250.0 | 3-A-77P | ||
| Klok 1697 | 1759 | 80.0 | 310.0 | 3-C-129P | ||
| Klok 2215 | 1759 | 105.0 | 690.0 | 3-C-111P | ||
| Klok 169 | 1760 | 100.0 | 720.0 | 8-C-20P | ||
| Klok 2720 | 1760 | 83.0 | 360.0 | 3-A-192P | ||
| Klok 3019 | 1761 | |||||
| Klok 2273 | 1765 | 120.0 | 970.0 | 3-B-95P | ||
| Klok 2273 | 1765 | 120.0 | 970.0 | 3-B-95P | ||
| Klok 3231 | 1784 | 101.0 | 605.0 | 4-A-15P | ||
| Klok 4135 | 1816 | 95.0 | 495.0 | 5-C-59P |
Klokken buiten Nederland
Klok uit 1705 samen met Claes Noorden in Constantia (ZA), Alphen Hotel [4][5]
Klok uit 1711 in Spahnharrenstätte (D), Spahner Glockenstuhl
Beiaard van 37 klokken uit 1714 in Berlin (D), Ev. Parochialkirche, 1944 verbrandt[6]
Klok uit 1714 samen met Claes Noorden in Paarl (ZA), Strooidak Kerk[4][7]
Klok uit 1714 samen met Claes Noorden in Rheda-Wiedenbrück (D), Ev. Stadtkirche[8]
Klok uit 1722 samen met Claes Noorden in Rheda-Wiedenbrück (D), Ev. Stadtkirche[8]
Klok uit 1723 in Voerde-Götterswickerhamm (D), Ev. Kirche
Klok uit 1723 in Somerset West (ZA), landgoed Onverwacht/Die Bos[9][10]
Klok uit 1726 in Beaufort SC (USA), Anglikaanse kerk H. Helena
Klok uit 1726 in Kaapstad (ZA), Groote Kerk[9][11]
Literatuur
- B.Bijtelaar, De Zingende Torens van Amsterdam. Amsterdam, 1947, p.42-43
- André Lehr, Van paardebel tot speelklok. De geschiedenis van de klokgietkunst in de Lage Landen. Zaltbommel, 1971, 2de druk 1981, p.228-229
- D.A. Wittop Koning, Nederlandse Vijzels. Weert, 2de druk 1989, p.41
- L. Meilink—Hoedemakers: De Amsterdamse klokkengieterij onder Jan Albert de Grave 1699 tot 1729, in: Klok en Klepel 115, december 2011
Referenties
- ↑ in de bronnen: Zel, Sel
- ↑ Kinderen: -Martha Dorothea *12 mei 1700 Amsterdam - Marta Dorothea *17 november 1701 Amsterdam - Dorothea *21 juli 1703 Amsterdam
- ↑ Ondertrouw te Amsterdam 6 november 1722. Kinderen met Jan Albert de Grave: - Anna Elisabeth *23 september 1723 Amsterdam - Jan Albert * 27 december 1726 Amsterdam - Dorothea Maria *19 oktober 1729 Amsterdam
- ↑ 4,0 4,1 T. de Wet, J. Teugels, P. van Deventer: Bells in the Western Cape of South Africa, in: Beiaard- en Klokkencultuur in de Lage Landen 2 (2023), p. 13
- ↑ https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/15436
- ↑ https://de.wikipedia.org/wiki/Parochialkirche_(Berlin)#Der_Turmbau_und_die_%E2%80%9ESinguhr%E2%80%9C
- ↑ https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/4386
- ↑ 8,0 8,1 A. Ludorff, Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Wiedenbrück. Münster 1901, p. 55-56
- ↑ 9,0 9,1 T. de Wet, J. Teugels, P. van Deventer: Bells in the Western Cape of South Africa, in: Beiaard- en Klokkencultuur in de Lage Landen 2 (2023), p. 12
- ↑ https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/5300
- ↑ https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/4258