's-Gravenhage - Hervormde Jacobskerk en toren.
| ||
|---|---|---|
| Monumentnummer | 17970 | |
| Plaats | 's-Gravenhage | |
| Plaats ID (nieuw) | 1245 | |
| Opmerking | Rond de Grote Kerk 10, 12. Grote of St. Jacobskerk en toren. | |
| Coördinaten | 80956,454876 | |
Gebouw
De toren die de westkant van de kerk vormt heet de St. Jacobstoren. Door de hoogte en de vorm van de lantaarn is de toren gemakkelijk te herkennen in de skyline van Den Haag, ook als silhouet. Inwoners van Den Haag spreken meestal van de "Haagse toren".
De St. Jacobstoren werd tussen 1420 en 1424 voltooid met steun van hertog Jan van Beieren, waarschijnlijk als losse zeskantige wachttoren (een in Nederland zeldzame vorm) naast een kleine kerk, vergelijkbaar met de belforten van België en Noord-Frankrijk.
De toren brandde in 1539 voor het eerst gedeeltelijk af door blikseminslag. Het uurwerk en de klokken gingen ten onder. Ook 40 huizen rondom de kerk werden door de brand verwoest. In 1542 was de wederopbouw voltooid. De afgebrande houten gotische lantaarn (spits) was vervangen door een renaissancistische. In 1702 sloeg de bliksem nogmaals in. De burger Abraham Streng beklom de brandende toren, 321 treden hoog, om het vuur te doven met zijn nachthemd. De lantaarn werd in 1861 vervangen voor een veel zwaardere gietijzeren neogotische spits, die in de volksmond 'De slaapmuts' werd genoemd. Door het gewicht van deze spits begonnen de zware bakstenen muren van de toren scheuren te vertonen. In 1957 werd de met koper beklede houten renaissancistische lantaarn gereconstrueerd, zij het wat groter om het inmiddels uitgebreide carillon te herbergen. Bij deze restauratie werden ook betonnen tussenverdiepingen gemaakt die de wanden weer in verband trokken.
Carillon
In Den Haag is in de toren bij de Grote of Sint Jacobskerk, de Haagse Toren genoemd de carilloncultuur begonnen. Over de situatie wat betreft luid- en voorslagklokken, uurwerk en het gebruik ervan tussen het gereed komen van de toren omstreeks 1424 en de brand op 29 december 1539 is niets bekend.
Tijdens de herbouw werd een nieuw spel geplaatst, dat steeds werd uitgebreid of verbeterd. In 1647 en 1648 bijvoorbeeld bestelde de Haagse magistraat in totaal tien nieuwe klokken bij de befaamde, toen nog in Zutphen werkzame klokkengieters Gebroeders Hemony
Op den duur bestond het Haagse instrument door uitbreiding uit een samenraapsel van klokken van wel acht verschillende gieters. Daarom bestelde de magistraat in 1686 een geheel nieuw spel met 37 klokken bij de Antwerpse klokken- en geschutgieter Melchior de Haze.
Het carillon wordt beheerd van de Stichting Carillon Den Haag
Aanwezige klokken
Bestaande klokken
| KlokkenWiki ID | Jaar | Naam | Diameter [cm.] | Gewicht [kg.] | OorlogRegistratienummer
|
|---|---|---|---|---|---|
| Klok_7506 | |||||
| Klok_7507 | |||||
| Klok_3682 | 1541 | 214 | 6000,0 | 11-M-25/I | |
| Klok_3685 | 1570 | 175 | 3530,0 | 11-M-25/II | |
| Klok_3683 | 1647 | 176 | 3500,0 | ||
| Klok_3684 | 1956 | 157 | 2495,0 |
Verloren klokken of met onbekende status
| KlokkenWiki ID | Jaar | Naam | Diameter [cm.] | Gewicht [kg.] | OorlogRegistratienummer
|
|---|---|---|---|---|---|
| Klok_7506 | |||||
| Klok_7507 | |||||
| Klok_3682 | 1541 | 214 | 6000,0 | 11-M-25/I | |
| Klok_3685 | 1570 | 175 | 3530,0 | 11-M-25/II | |
| Klok_3683 | 1647 | 176 | 3500,0 | ||
| Klok_3684 | 1956 | 157 | 2495,0 |